Osmanlı’da Azınlık Açılımı: Islahat Fermanı

Yazan: kumbayram

I853-56 yılları arasında meydana gelen Kırım Savaşı neticesinde Avrupalı devletler barış için 1856 Paris Konferansını düzenlediler. Osmanlı devleti burada büyük devletlerin karşısında yer almasını engellemek ve iç işlerine müdahalede bulunulmasını ortadan kaldırmak için 18 Şubat 1856 yılında Islahat Fermanı'nı yayınlamıştır. Dönemin padişahı Abdülmecit'tir. Bu ferman ile Osmanlı Devleti azınlık açılımı yapmaktadır. bu açılımda artık gayrımüslim tebaa askeri okullara girebilecek ve devlet dairelerinde memur olabilecektir. Sultan bu açılımda din özgürlüğü garantisi de vermektedir. Halbuki Osmanlı Devleti kuruluşundan itibaren dini hoşgörüyü büyük ölçüde uygulayan bir devlettir.

Osmanlı Devleti'nin fermanla yapmış olduğu bu açılım, toplumun temelini teşkil eden ana unsur konumundaki müslümanlarca  tepkiyle karşılanmıştır. Reşid Paşa, hükümeti kaçınılmaz olan gerilimlere hazır olması konusunda uyarmıştır. Ahmed Cevdet Paşa ise bugünü Müslümanlar için acı ve keder günü olarak tanımlamıştır.

Elbetteki Islahat Fermanı ya da günümüz yaklaşımlarına göre bu azınlık açılımı istenilen sonuçları verememiştir. Ülke içinde misyonerlik faaliyetleri hızlanmış, Balkan topraklarındki gerilimler hızla artmış ve toprak kayıplarının zemini hazırlanmıştır.